oÖRwZw h›wPwjê
xeKwËow: oÙxÄ I Ñmly
(Article: Picasso, his creation and style)

                 WÛBv xUPwk ËRwËo kØBv göwËÆw GKxbd GKS^wK ewtkwk Qxg Aw^KËZ Aw^KËZ Kõwìæ pËt eËrd„ ogêqËYk oŠy ËQËlk pwËZ KøwdhwozUw cxkËt xbËt gwBËk ËgËkwËld GKU× pwItw ËLËZ„ xfËk GËo ËbLËld Z^wk xKËmwkeÖ¢ ewtkw†ËlwËK Gid eÜwYgìæhwËg Ëmn KËkËQd, jw xKdw Z^wk xdËRk eËqI oºg ËpwZ dw„ ËiËd xdËld xZxd eÖË¢k eÜxZhwËK„ xdËRk eøwËlU Z×xl ËQËlk pwËZ Z×Ël xbËt eÜxZšw KkËld, gwKy RygËd Awk KLËdw Qxg Aw^KËgd dw gkv ZwxKËt awKËgd oìæwËdk owfËløk xbËK„ ËQËlxUk gto ZLd oËg ËPw¥„ ËPw¥ gQËkk xeKwËow ÑmmËg Ëj m²xU DâPwkY KËk Kaw glw ÂkØ KËk Zw p'l "lwxeR'„ gwvlwt ZRêiw KkËl jwk Aaê b^wrwt "Ëexëol' „ RygËdk Ëmnxbd ejêìæ xZxd Z^wk GB "lwxeR’ ËKB oŠy KËk ËMËQd„ "dZv boz bø xh'k Ëj eÜwowËbwei gwxrxUËZ xZxd awKËZd oÖÖbyNê RygËdk ËmËnk xbËK, ËoLwËdB Z^wk xgQwdwk Iek awKËZw Z^wk Aw^Kwk ok™wi„ xdËRk ËLtwl-LÖmy iËZw Qxg G^ËK kwLËZd„ ekxbd oKwËl Zw K×xrËt ËdItw pZ„ GBkKiB GKxbd GËld ewil^øwËK Kawt Kawt xZxd gËlxQËld :  "Ëmn ejêìæ ËZwikw Ëj jw LÖxm glËZ ewËkw„ xKìæ× GKaw xKQ×ËZB glËZ ewkËg dw Ëj Awxi KwR Kxkxd'„ 

                   gZêiwËd xeKwËow Z^wk eÜwt oiþæ KwR xdËt GB eÜai hwkËZ„ Gk AwËM GËoËQd xZxd, xKìæ× xgxâQÒhwËg„ GhwËg ËbLËl ËKwd xmùeyËK Ëgwcpt oxVKhwËg ËPdw jwt dw„ xeKwËowk ËqË¢ ËZw dtB„ xgËmnZ: ËjLwËd xZxd Author, Z^wk xmùe ÂcÖ bmêËdB (To See) ËaËi awËKdw„ xdxgÄ xPË£ ewVËKk id xdËtB erËZ pt Z^wk Qxg„ ZËgB Ëgwc pt ËKëbÛwdÖM pItw jwt„ 

                   1900 - 1972 owl ejêìæ oitËK cËk "ËiUwikfxoo' - GB dwËi Z^wk eÜbmêdy PËlËQ„ gwþæxgKB, xeKwËowk iËZw xmùey, kwxZ ËaËK kyxZ, iwcøi ËaËK iwcøi Ggv kyxZ ËaËK iwcøi G j^wk ÈâQëb jwZwtwZ - GB dwiKkYB jawaê Z^wk eÜbmêdyk ËqË¢„ 

                   xeKwËowk Qxgk eÜoŠ DVËlB AwËlwxrZ pt Z^wk gøwx£ßRygd„ Z^wk Sãw-xgq׳ gö×-xexktW„ eÜai ipwjÖ¦, ËýeËdk jÖ¦, x§Zyt ipwjÖ¦, ekwgwþæggwby AwËëbwld - Gog xKQ×k oËŠB xQl Z^wk NxdÄ ËjwMwËjwM Ggv GK oËPZd xmùey xpËoËg Goiþæ xgnËtk eÜhwgI eËrËQ Z^wk xmùeKlwt„ ZËg Ëmn ejêìæ xZxd GK ipwd xmùey„ GK dZ×d bmêËdk DbàwwZw, ZwB Ëmn ejêìæ GB xgntMZ hwgdwk iËcø Awk Z^wk xmùe ËaËi awËK xd, QxrËt eËrËQ Ëiwpdwk cwËk„ ËjLwd ËaËK Rdô pt dZ×d ËKwd cwkYwk, dZ×d ËKwd ZË£òk„ ZËg GKaw xVK, AËdK oit xgnËt eÜwcwdø dw ËeËlI hwgdwt Ëj eÔgê KxaZ lqY†Ëlw kËt ËMËQ, Zw xixlËt ËdItw jwt, Zwk KwR†Ëlw ËbLËl„ xeKwËowk kwRÑdxZK oËPZdZw Ëj ekgZêy RygËd gwkgwk lqø Kkw ËMËQ Zwk oÓ¢ewZ Z^wk xeÜt mpk Z^wk eÜai RygËdk KlwËq¢ gwËoêËlwdwËZB„ 

                  GLwËd Z^wk eÜai ËbLw mÜxiK-iwxlK ovNnê, pZøwKw« Ggv GLwËdB Z^wk ÑÈkZìè xgËkwcy iËdwhwËgk D¨g„ gwBËkk xbK ËaËK G AwËlwrd xZxd MÜpY KËkËQd, Ggv AwZôMZ xmùey iÔZê KËkËQd Z^wk xmËùe, Awgwk Z^wk AìæhêÖgd eÜhwxgZ KËkËQ Z^wk xmùeyo£òwËK - G Rygd ËKgl Z^wk gøx£ß Rygd„ GLwËd gwËkgwËkB GËoËQd Z^wk gÖx¦Rygy g¬×Md„ xgËmnZ: Kxgg¬× iwKêoSwKh, owlËi^w, Myti AwexlËdk, el Glø×twk, gÜwK eÜiÖL„ xZxd Z^wk QxgËZ KxgZwk ciêËK cËk kwLËZ PwBËZd„ KwkY xZxd RwdËZd Kxg Qwrw G Rt gÙaw„ Kxg-iËdk ovËgbdwB ewËk ËKwdI xgËmn ckËYk eÜKwmËK iÖx£ß xbËZ„ Kxg g¬×Ëbk iËcø NxdÄZi el Glø×twk KxgZwk iËcøI ZwB Z^wk xmùeyg¬× xeKwËow Del³ pd – 

"NÖËik Aþè kwËZk xhZËk AwúPjêø og ËkLw ËKËUËQ / Zwkw AwiwËbk iwaw†Ëlw Awlwbw kwËL / pyËkk iËcø xbËt ËbLËl og ebKB Ky / RòlRòËl AwKwËmk xdËP eÙxagy AbÙmø'„ (ewgËlw xeKwËow : el Glø×twk, AdÖgwb - AkØY xi¢„) 

                   1900 - 1904 GB oitUw xeKwËowk AwZôeÜxZÅwk Kwl, RygËdk KxVdZi ovKUI GB oitB„ xf-gQk AwoËZd xZxd ewkyËZ È-xdhêk pgwk RËdø, Awgwk pZwm pËt xfËkI jwËâQd ÈhÔxiËZ„ Pki bÖbêmw, AwxaêK AdUd- GËKgwËk pwhwËZ Agþÿw„ GB oitB Z^wk gö×-xexktËWk Qxg†Ëlwk oÙxÄ„ GK xgnwbit dylgËYêk eúPwbeËU dylgËYêk ZwkZËiøB GB Pxk¢†ËlwËK kÕe xbËld xZxd„ GB oitKwk ËmÜÅZi Qxg†Ëlw - bÖB Ëgwd (1902), gÙ¦ BÉxb xMUwk gwxRËt (1903), GKPq×kiYy (1903), owiwdø Awpwk, owZ^øg^K exkgwk Ggv AwkI gÉ Qxg„ GB eÜai iwdxgK ovËgbdmylZwk iËcø xbËt ËbLw xbl xeKwËowk xdRÈ xP¢hwnw„ glËZd, "Gk ËaËK gr Kaw pl hwlgwow'' - GB hwlgwowk KwkËYB eÜxZxU QxgËZ Ëgbdwk xPpß pËt f×ËU DVl dylkËOk eÜwcwdø„ dylgËYêk AwKwm xdkìæk xd:oŠZwËKeÜKU KËk Z×lËlw„ GB xd:oŠZw Z^wk hwlgwowk KwkËY„ hwlgwowk KwkËYB Z^wk GKwËìæ awKw „ GLwËdB RËrw pt xmùeyk oiþækKi AwËlwrd„ GB eËgêk Qxg†Ëlwt xmùey Ëjd hwËlwgwowk KwOwl, eÜxZxU xP¢eËUB GKwxcK PxkË¢k Agþÿwd„ Ëjd GËK AeËkk oÖÖpÕu„ eki iiZwt GËK AekËK RxrËt AwËQ„ gÙ¦ xMUwk gwxRËt QxgxUËZ gÙ¦xUk oway Zwk xMUwkxU„ hwlgwow  pydZwI Ëgwcpt Gk Awk GKxU KwkY„ 

                   1906 owËl xeKwËow ËýeËd xfËk jwd„ ËoLwdKwk MÜwiwéËlk mwìæ exkËgm Z^wËK xKQ×Uw xdxúPìæ KËk ËZwËl„ GB oitB xZxd eÜai owaêK hwlgwowk AwÈwb ewd, ZkØYy oÖÖëbky AwUê Æ×Ëlk Qw¢y Ëfkd^b AxlxhËtËkk ËeÜËi eËr„ xgnwb KwUËZ awËK ¢ßËi ¢ßËi, xK Pxk¢ xdgêwPËd, xK kËOk gøgpwËk„ Z^wk GB oitKwk Qxg GKxU gËlk Iek ZkØYy (1905), gwdkop gwxRKk exkgwk (1905)„ eËkk gQk Aw^wKËld bÖB hwB, P×lg^wcw, AMêwd gwxRËt„ ËeÜtoy AxlxhËtk-ËK iËWl KËk GB oit gÉ Qxg Aw^ËKd xeKwËow, jwk GKxU eÜowcdy„ GB eËgêk Qxg†xlËZ xK MrËd, xK exkxixZ ËgwËc ËýeËdk KõwxoKciêy hwÆjêËKB iËd KxkËt Ëbt„ xdRRygËd hwlgwowk eÔYêZwt hËk DËV xmùey Z^wk Qxg†ËlwËKI eÔYêZw bwd KËkd„ oiwËlwPKMd Z^wk GB ejêwtËKB ËMwlwey eËgêk Qxg gËlËQd„ 

                   ÑgekyZøB Ëj xeKwËowk xP¢ciêyZw, Zw ËgwSw jwt Z^wk xKDxgRi eËgêk Qxg†Ëlw ËbLËl„ GKxbËK Ëjid Z^wk iddRwZ xP£gÙx£, AwekxbËK ËZidB Z^wk xgšwdyoÖÖlh xgËmönYy iËdwgÙx£„ Z^wk dylegê, ËMwlwey egê gw xdI-KõøwxoKwl xmùekyxZËZ ËbxL opRwZ iwdxgK iÔløËgwc„ xVK Zwk xgekyZ ËikØËZ Agþÿwd KkËQ Z^wk xKDxgRi„ Gk iwËd GB dt xKDxgRËi Z^wk iwdxgK iÓløËgwËck Ahwg NËUËQ„ AwoËl xKDxgRi GËKgwËkB Z^wk xgšwd xdhêkZw„ "Awxi jLd GKUw Kwe ËbLwËZ PwBËgw, ZLd ËoUw ËZwiwËK ËMwl KËkB ËbLwËgw, xKìæ× Qxgk owixMÜK Qëb, Zwk KwVwËiw AwiwËK gwcø KkËZ ewËk ËoB ËMwlwKÚxZËK ËP#ËKw KËk ËbLwËZ'„ xKDxgRËik ËmÜÅ eÙÅËewnK KwdhwBlwkËK glw Z^wk GB g£ßËgøk iËcø xbËtB xKDxgRËik Pxk¢ lqY og ËaËK hwl ËgwSw jwt„

           1907-G ËlbËiwtwËRl bwxhxT^Ëtw dwËik xgkwUKwt QxgxU Ëmn KËkd, jw KlwxmËùek RMuËK Dawlewawl KËk„ xKìæ× ximÜ eÜxZx¢ßtw ewd xZxd Z^wk eÜMxZmyl g¬×ipËl„ Kxg AwexlËdk, owlËiw^ ËKDB MÜpd KkËZ ewËkdxd QxgxUËK„ owlËiw^ ËZw xKQ×Uw gøËŠk QËlB QxgxUk dwiKkY KËkd gwËoêËlwdwk AxhxT^Ëtwk xdxn¦ eÁyk ËbËpweRyxgdy ËiËtËbk dwËi„ ZgÖI GB QxgxUk †k×Zò xKìæ× g£ßËgø dt„ Ëo g£ßgø jZB bÖ:owpoy ËpwK dw ËKd, Aagw owiwxRK AgqËtk eÜZyK ËpwK dw ËKd - Gk †kØZò oÙRdkyxZËZ„ xZxd xdËRI gËlËQd, "xKDxgRi Gid GK Adwr¹k xmùe jwk DË¥mø pl kÕe oÙxÄ - Awk jLdB kÕe oÙxÄ pt, ZLdB Zw AxþæZòlwh KËk I Ëg^ËP awËK„' Aaêwu g£ßgø Awk ËZidhwËg eÜwcwdø ewËâQ dw„ dZ×d cwkwt fiê oÙxÄ pËâQ„ GB eËgêk Qxg†ËlwËZ Ëj bÙmøgþæ× Gl, ÂcÖ Zwk AwblB gRwt awKËlw Ggv mcÖ Zwk AwblB gRwt awKËlw dw Zwk AìæxdêxpZ Zwuejê eÜKwm Ëel„ gþæ×ËK GB dZ×dhwËg ËbLw I ZwËK eÜKwm KkwB Ëmn ejêìæ pËt kBl xeKwËowk È-Kad„ Z^wk Qxgk oZø„ 

            Ël bwËiwtwËRl bwxhxé^Ëtw - QxgxU BDËkweyt xP¢Klwk ekóekw I AhøwoRwZ Ëgwc I xgmðwËok Iek eÜai gr AwNwZ„ oÙRdxmËùek ËqË¢ MZmZw²y I gZêiwd mZw²yk og ËaËK gr ÑgeöxgK AwxgÆwk Ëj xKDxgRi ZwkB olËZ cxkËt Ëbd xeKwËow GB QxgxUk iwcøËi„ QxgxUk ÂcÖ A‰dkyxZB dt, Qxgk dMí dwkyiÔxZê†xlk xdiêi Axhgøx£ß I Awxbi kÕeB bmêËKk eÜawg¦ bÙxÄËZ AwNwZ KËk„ Qxgk e^wPxU dwkyiÔxZêk ËKDB BDËkweyt ýUwBËlk iwdxgK ËgwËck AdÖowky dt„ AwoËl ËýeËdk oËŠ xeKwËowk Ëj dwryk ËjwM iwSLwËdk bÖxU PxkË¢k iÖLwgtg ËoB owqøB xbËâQ„ G bÖxU ËýeËdk AwBËgkyt hwÆjêø ËaËK ËdItw„ g^w I Wwd xbËKk iÖLwgtg xeKwËow xdËtËQd xdËMÜw iÖËLwo ËaËK „ Gid Kw« KkËld ËKd xeKwËow, Z^wk xP¢kyxZËZ ? AwoËl xeKwËow bÙmøgwþægZwk xdMk ËaËK Zw^k xmùeËK iÖx£ß xbËZ ËPËtxQËld„ Awxbi iÖL I iÖËLwo xP¢eËU GËd Ëk^Ëdowo Kwl ËaËK PËl Awow Ëo#ëbËjêøk iÔËl xZxd K×VwkwNwZ KkËld„ gþæ×kÕeËK ËhËO GK dZ×d kÕeoÙáLlwt Z×Ël ckËld Zwk xP¢eËU„

            xKDËgRi xgKwËm Awxhxé^Ëtwk ixplwkw eÜai ebËqe pËlI xKDxgRËik eÜKÚZ gøx£ßZò f×ËU DVl 1909 G„ xdRÈ xKDxgýU e¦xZËZ GLwËd Ëj KxU Qxg Aw^KËld ZwËZ gYêwXøZwk gbËl xP¢eËU eÜwcwdø Ëel AwKwkiwx¢KZw„ xPìæwk RMËZ xKDxgRi xgeög GËdxQl GB KwkËY Ëj, GxU ËKgliw¢ eÜxZxU gþæ×k kÕewtËYB Ëj eÜjÖ£ß pl ZwB dt, QxgxUËZ xPìæw hwgdw eÜxZfxlZ Kkwk gøwewËkI Zwk eÜKwm NUl„ GB hwËg GKB xP¢eËU f×ËU DVl gþæ×k xgxhÒ bÙxÄËKwd ËaËK ËbLw kÕËek oiwËgm„ Ggv ËoB oÓË¢ ËoB bÙmøkÕËek dwdwd oZø„ xKDxgRi AwxgÆwËkk xeQËd Zw^k byNêxbËdk ËKwd eÜþæ×xZ KwR KËkËQ gËl xZxd xgmðwo KËkd dw„ ""Awxi jLd Aw^xK Awiwk DË¥mø awËK Awxi jw ËbLËZ ËeËtxQ Zw ËbLwËdw, jw LÖ^RxQ Zw dt„'' GBhwËgB gËld xeKwËow„

            ¢ßim: GB kyxZËZ AZÚ® Ëgwc KkËZ lwMËld xeKwËow, KwkY Qxg†Ëlwt jwxìèKZw ËbLw xbxâQl„ fËl Rdô xdl xodËaxUK xKDxgRi„ GB cwkwt Gl Awkgyt dKmwk Pxk¢ciê„ RøwxixZK dKmw Awk ZZ eÜKU kBl dw„ exkgËZê †kØZò Ëel xgxhÒ oÖÖni I xgni gËYêk oiZl eÜËtwM„ ZËg eÜwcwdø awKËlw xKDxgýUËbk eÔgêgøgpÕZ xgnt†xl„ Ëjid xMUwk, iøwË«wxld, iËbk ËgwZl„ GB kyxZk GK exkYZ kÕe pl xZdRd gwxRËt QxgxU„

            Awgwk GB kyxZk GKËNËtxiËZ xgk£ß pËt ÂkØ KkËld ËKwlwËRk KwR„ ËKwlwËRk gËYwêŒòlZw xKDxgRËik KxVd mÙáLlw ËaËK iÖx£ß lwh Kkl„ xKìæ× Awgwk kyxZ gbl„ G ÂcÖ kyxZ gbl dt, iwcøËiI gbl NxUËt xbËld xeKwËow„ ËZlkËOk KøwdhwËo eÜawgxph×êZhwËg R×Ër xbËld dwdwd gþèL«„ KLdI LgËkk KwMR, xePËgwWê, KweËrk U×KËkw, ËeËkK BZøwxb„ Gk fËl KødhwËok UwdwËewËrd Ëj ÂcÖ AeÜPxlZ gËYê oiÙ¦ pl ZwB-B dt, ËoB oËŠ Ñbdxëbd I ËbmR RygdËK ËUËd GËd QxgËZ Ëjid ýemêMÜwpøZw Gl, ËZidB GK hwgMZ iw¢wI jÖ£ß pl„ DËÁLø, ËPtwËkk ËgZ op xþÿk xP¢„

            eÜai ipwjÖ¦ PlwKwlyd xeKwËowk xP¢kyxZËZ ËbLw xbl GK dZ×d eg„ jwËK xdIKõwxoKwl gËl xPxpßZ Kkw pËtËQ„ Z^wk GB ejêwËtk KwR ËbLËlB ËgwSw jwt Z^wk ËiRwR KõwxoK iwdxoKZwËZB gwcw xQl„ Z^wk GB oitKwk ËeÜtoy iwËoêl tÖËgk iwkw jwItwt xZxd xdgêw¬g pËt eËrd„ GB oitB "Akxf' LøwZ g¬× R^w KKzËZw xeKwËowËK AdÖËkwc KËkd jwËZ xeKwËow Z^wËbk "eøwËkW' Gk ié exkKùedwk bwxtZò Ëdd„ AZøìæ ËjwMøZwk oËŠ ËoB KwRxU oóeÒ Kkwk oËŠ oËŠ xZxd ËkwËRk KõwxoKwl I ËkËdo^wo xmËùek eÜxZ AwKÚÄ pËld„ MÜyK Ëkwiwd hwÆËjêøk AwbËl kxPZ Z^wk GB oitKwk Qxg†ËlwËZ BxëbÛtMÜwpø RygËdk Awdëbit xbKUwB gø£ß pËtËQ„ Ëjid, ËeÜxiK-eÜxiKw (1921), SkYwk cwËk xZdRi ixplw (1921), dyl Irdw op ixplw (1923)„ GB oit Z^wk RygËd xgLøwZ gøwËl dZêKy IlMw ËKwKËlwhwk eÜËgm„ Ëgwcpt Z^wk oËŠ IlMwk bwóeZøRygËdk AwdëbNd iÖpÔZê†Ëlw gø£ß pËtËQ Z^wk D£ß KwR†Ëlwt„ ZËg ËoB oitKwk xP¢Klw ËbLËlB ËgwSw jwt xmùeyk HxZËpøk eÜxZ Uwd xPkKwËlk„

            ËKwd jÖM¬k xmùeyk eËqB xdxbêÄ GKxU ckw gwcw Mu'G GxMËt Plw oºg dt„ xeKwËowk ËqË¢I Zw ptxd„ Z^wk xmùeKËiêkI xgþæwk NËUËQ xgxP¢ eËa - GK kyxZ ËaËK Aek kyxZËZ Aagw ewmwewxm xgekyZ kyxZ I Ñmlyk, KwRI PËlËQ eÖËkwbËi|  ZwB Ëj oitUwËK Z^wk xdIKõwxoKwl eËgêk Qxgk jÖM gËl xPxpßZ Kkw pt, ËoB oitI xZxd kPdw KËkËQd †kØZòeÓYê xKDxgýU fËiêk Qxg„ GidxK KkYËK#mËlI NxUËtËQd kÕewìæk„ dwdw gËYêk ËQwU ËQwU gMêËqË¢k MÜìÿËd MËr Z×ËlËQd GK dZ×d ckËdk xKDxgýU Qxg„ ýfxUKeËgêk GB KwËRk eÜai †kØZòeÓYê xP¢ pl iÔK AxhËdZw (1921)„ Gk Awk GKxU ËmÜÅ DbwpkY pl xZdRd gwxRËt (1921)„

            "xKDxgRi fiê' gwb xbËl Awk Ëj xmùehwgdwk RËdø xeKwËow AwRI Klwxmùe AwËëbwlËdk ËKëbÛxgëb×ËZ awKËZ ewËkd Zw pl Z^wk ekwgwþæggwby hwgdw o™wZ xP¢wgly„ ZÚZyt mZËKk iwSwiwxS oit Aw^Ë© gÜËZw^k ËdZÚËZò ekwgwþæggwby iZgwb gÖx¦Rygy ipËl jËaÅ eÜgl pËt IËV„ GB AwËëbwlËd ËjwM Ëbd xgxmÄ ËlLK xmùeygÙëb Ggv GËbk AËdËKB xeKwËowk g¬×„ ËoB oÖÖgwËbB xZxdI GB iZgwËbk NxdÅ pËt eËrd„ xeKwËow 1925 ËaËK Zwk ekgZêy 15 gQk Ëj og KwR KËkËQd Ëo†Ëlw dwdw KwkËY ekwgwþæggwby iZwbËmêk oËŠ jÖ£ß pËt ËMËQ„ oºgZ: GB  iZwbËmêk oËŠ Zw^k ËiRwRI xKQ×Uw Lwe ËLËtxQl„ Gk KwkY Ëgwc pt xZdxU„

(1) ekwgwþæggwbyËbk Èwcyd, eÜwt ËÈâQwPwky iËdwhwg xeKwËowËK AwKÚÄ KËkxQl„
(2) AgËPZd id I ýiÚxZ xgcÖkZw
(3) P×rwìæ Ëj#dRygËdk eÜxZ ekwgwþæggwbyËbk ÑdxZK oiaêd„

            eÔgêKxaZ KwkY†Ëlw jxb AwËlwPdw Kkw jwt ËbLw jwËg kÕehwgdwk ËqË¢ xKDxgRi Ëjid GK ÑgeöxgK AwxgÆwk xgntgþæ×k ÑgxP¢owcËdI ekwgwþæggwb oiwd ZwuejêeÔYê„ bÙmøgþæ×ËK BâQwiZ Mrd xbËt Zwk RygdËK xhZk ËaËK ËbLwËdw„Ëjid: ‘xZdRd dwxPËt’| GxU Zwk eÞai MÖkØZñeÔYê ekwgwþæggwby KwR| DâPgËYêk ovMyËZk ZwËl ZwËl xgxq® AŠhŠyËZ dÙZøkZ xZdRd ixplw| QxgxUk GB AwËgMRwZ DË£Rdw kyxZk xgPwËkB dt, eÞwYlqY xgPwËk ekgwþæggwby xP¢Klwk oËŠ jÖ£ß pËt ÌMËQ|

            ekwgwþæggwËb ÌbLw jwt ZawKxaZ jÖx£ßk Ìgrw ÌhËO AìæRêygËdk MxZËK ckwk eÞtwo| GB AìæRêygËdk MxZËK ckwk RdøB AgËPZËdk hÔxiKwËK ÈyKwk KËk ÌdItw Ggv Zwk Rdø ÈeíPwxkZwËKI RxrËt ÌdItw| GB AgËPZd id Ggv ÈeíPwxkZw ÌKwd Agwþæg Agþÿwk oÙxÄ KËk dw, KwkY Zw’Z AxþæËZñkB Avm| ZËg GB kyxZk xmËùek iËcø xKQÖ AwewZ AovlMíZw ÌbLw jwt| xeKwËowk ÌqË¢ GB AgËPZd id eÞwcwdø ÌeËlI kÕeKùedwk RMuUw xKìç xVK ÈËeík RMu kBl dw| ËoLwËd ÌbLw xbl ýiÙxZk Mhyk ÌaËK DËV Awow dwdwd BËiR| Zwk xKQÖ gw eÞwPyd HxZpø AdÖowky, xKQÖ gw xmùeyk KùedweÞoÔZ| GBog BËiËRk AwËgbd jZUw ýiÙxZ oiÙ¦ AgËPZd iËdk KwËQ, ZZUw oËPZd ÌgwËck KwËQ dt| ekwgwþæggwb eËgê xZxd Ìgm xKQÖ Qxg KkËld Prw kËO| AwxŠËK AËdKUw ÌlwKxmËùek Awbl| Awgwk 1930 – 37 G A^wKËld oiÔË© oíwdkZw xgiÔZê AwKwËk dwkyËbk xdËt xKQÖ Qxg| GËbk ÌbpMVËd eÞwcwdø ÌeËtËQ Ìj#dwŠMÖxl| dwky gkwkkB xeKwËowk KwËQ Ìo#ëbjêø I AwdËëbk Duo| Qxgk xgnËt Ìj dwky ÌKgl eÞwcwdø ÌeËtËQ ZwB dt, dwky pËt DËVËQ Z^wk RygËdk GK GKxU Acøwt| xmùeyk oÖbyNê RygËd NËk-gwBËk gÉdwkyk ovoMê Z^wk Bxë©tNd RygdËK exkZÙ® KËkËQ| xZxd xdËRB gËlËQd Ìj#dZw I xmùe Z^wk KwËQ oiwaêK| GB oit ÌaËKB eÞKwm ÌeËZ awËK Z^wk dwky Ìo#ëbjêøËKxë©K QxgMÖËlw| Ìjid ‘xmùey I Zwk iËWl’ËK xgnt KËk A^wKw Z^wk AowcwkY MÞwxfKoz Gk xoxkRMÖËlw| Aagw iwxk ÌZËkËRk oÖVwi Ìo#ëbjêø gw ekwgwþæggwby ÌWwkwiwk Gk hwgÖK hwgÖK xgnÒ iÖL| RwZ xmùey Z^wk ÈËbmËK xPdËZ KLd hÖl KËkd dw| xeKwËow Z^wk k裧 ÈËbmËK xPËdxQËld| L^wxU ÌýexdtwWêËbk iZ AwËgMeÞgY, Bxë©tekwtY, oit oit xgnÒZwËgwËc Aw¢ßwìæ| Ëýed ÌQËr ÌMËlI Z^wk Awmw-AwKwáLw xQl ZwËK xNËkB| ÌýeËdk MÙpjÖ¦ xeKwËowËK Ìj Ky eÞglhwËg dwrw xbËtxQl Zw ÌgwSw jwt Z^wk ZLdKwk QxgMÖËlw ÌbLËl| ÌoB jÖ˦k jìèdwB Ìjd gø£ß pËtËQ Z^wk ZLdKwk ¢ßëbdkZw dwkyiÔx£êËZ|  n^wr, ÌNwrw xodUwk I dwkyk eÞZyKy eÞËtwËM AwkI Mhyk I ZwuejêeÔYêhwËg ÌoB døwt I AdøwËtk xgeÖl §ë§ËK cËk ÌkËLËQd xZxd|

            2t ipwjÖ˦ ewky Rwiêwd AxcKÚZ pl| Z^wk føwoy xgËkwcy iËdwhwg Rwiêwdkw RwdËZd| Z^wkw ZwËK xPxpßZ KkËld ‘Agqty xmùey’ xpowËg| MøwlwkyËZ Z^wk Qxg xdxn¦ pl| KwMËRI dwi QwewËdw g¬ pl| xeKwËowk xdkwe£w xdËt oKËl xPxìæZ pËld| Z^wkw ZwËK ewky ÌQËr jwgwk AdÖËkwc KkËld, xKìç xZxd kËt ÌMËld| glwB gwÉlø GËZ mpËkk eÞxZËkwc Ìjw¦wËbk iËdwgl ÌgËr ÌMl| xdËRk ARwËìæB xZxd eÞxZËkwËck eÞZyK pËt Ìg^ËP kBËld| Z^wk GB oiËtk xmùeKiê ÌMwËtxdêKw| ÌMwËtxdêKw ÌýeËdk MÙpjÖ¦RxdZ GK htwgp cµvojËšk eÞxZgwËb A^wKw| GxU ÌKgliw¢ °wˉw-xgËkwcy GKUw Qxg dt, Gk iËcø xbËt xeKwËow AwkI gr GKxU iwdxgK UÝwËRxW xgcÙZ KËkËQd| AwcÖxdK iwkdwËþèk ogêcµvoy mx£ßk owiËd owcwkY mwxìæxeÞt iwdÖËnk AoptZw| GB xdbwkØd Agþÿw ÌýeËdk MÙpjÖ˦ eÞai AdÖhÖZ pl gËU, xKìç ekgZêy KËtK gQËkk iËcøB x§Zyt ipwjÖ¦KwËl Zw GKUw ogêgøwey AxhšZw pËt b^wrwl| bÔkbmêy xmùey Z^wk GB HxZpwxoK KwRxUk iËcø xbËt ÌoB NxdËt Awow xgeb o¹Ë¬ oKlËK oËPZd KËk xbËt Z^wk ÑdxZK bwxtZñ ewld KËkxQËld| KkYËK#mlMZ xbK ÌaËK GB xgmwlwKwt iÔøkwlxU gZêiwd mZw²yËZ ÌmÞÅ Pxk¢ciêy xmùeKËiêk ijêwbw lwh KËkËQ, Ìjid QxgxUk iwdxgK ovËgbdmylZw, ÌZidB Gk eUhÔxiKw I kyxZ| ÌMwËtxdêKw jÖ˦k htwgp eUhÔxiKwt kxPZ pËlI GËZ xKìç ÌKwd jÖ˦k xP¢ ÌdB| jw AwËQ Zw pl AiwdxgK cµvolylwk ek Aopwt iwdÖËnk eÞxZx¢ßtw| QxgxUk ÌqË¢ xmùey Ìh#MxlK I HxZpwxoK oyiwËKI AxZ¢ßi KËkËQd| Zw pËtËQ ogêKwËlk ogêËbËmk AÂhmx£ßk KwËRk eÞZyK| QxgxUk ÌKËë© kËtËQ iÙZÖøjìèYwKwZk D³iÖL GK ÌNwrw| ÌNwrwk owiËd ikw xm ÌKwËl Zwk Rddy| ZwËK xeÄ KkËQ GK n^wr| GB n^wr Z^wk jÖ¦Kwlyd QxgËZ gwkgwk xfËk GËoËQ| Qxgk Awk GKxbËK AwpZ xZdRd dwky| GKRd AwZêdwb KËk AwKwËmk xbËK bÖ’pwZ ZÖËl, Awk bÖ’Rd Qxgk ÌKËë©k xbËK AMÞokiwd| GKRd A¬KwËk GxMËt cËkËQ GKxU løwóe| QxgxU eÞoËŠ xeKwËow xdËRB gËlËQd, n^wr GLwËd xdÅÖkZw I A¬KwËkk eÞZyK, ÌNwrw RdMËdk eÞZyK| KkYËK#mlMZ xbK ÌaËK ÌMwËtxYêKw pl Z^wk gøgpÕZ oiþækKi kyxZ I iwcøËik owkwuowk| xeKwËowk hwgdwk ÌKë©xgëbÖËZ iwdÖn-B Ìj eki oZø – GB ÌgwcB ÌMwËtxYêKw iÔøkwlxUk eÞwY| iÔøkwl xpowËg ÌMwËtxYêKwB dt, Awk ÌjxU HxZpwxoK Zwuejê gpd KËk ÌoxU pl, ‘RygËdk Awdëb’, GxU eUhÔxiKwk xbK ÌaËK ÌMwËtxYêKwk xVK xgekyZ ÌikØËZ| GËZ ÌdB jÖ˦k htwgpZw, gkv ÌoB þÿwËd ‘mwxìæk lxlZ gwYy’ QxgxUËZ GËdËQ GK oRygZw| QxgxUËZ GËoËQ DŒòl plÖb I ÌKwil dyËlk gøgpwk| oÖËkk iÔQêdw I KwxgøK exkËgm dZÖd gøw™dw oÙxÄ KËkËQ| xKìç Awgwk jÖ˦k eUhÔxiKwt Z^wËK A^wKËZ pt ‘ËKwxktwk pZøwKw«’| eÞZyKciêy GB QxgxUk xgþæÙZZk eÞKwm NËUËQ Z^wk ‘jÖ¦ I mwxìæ’ (1952) ÌZ| Z^wk RygËdk Ìmn MÖkØZñeÔYê iÔøkwl Ìgwc pt ‘BKwkwo-Gk eZd’| MÞyK xia AdÖowky GB iÔøkwlxUk icøxbËt xmùey AÂhmx£ßk xgkØ˦ Âhmx£ßk ovMÞwi gø£ß KËkËQd|

            hwÆjêøKËiêk eÞxZ AdÖkwM xeKwËowk xmùeyRygËdk ÌMwrwk xbK ÌaËKB| Z^wk ÌS^wK xQl ÌfËl ÌbItw dwdwd xRxdo ÌaËK dZÖd iÔxZê kPdwt| GBkKi hwÆjêø kPdw xgnËt Z^wk xdRÈ iZwiZI xQl| xZxd glËZd gþçk kÕewìæËkk Kaw| Z^wk GKxU hwÆËjêø n^wËrk iwaw I bÖËcl QwMyËK ÌbLwËdw pËtËQ ÌjLwËd GB Z^wk GB kÕewìæk ZË£òk exkPt ewB| GKxU owBËKËlk oyU I pøwË«Ëlk oÖPwkØ oidðËt n^wËrk iwawxU ÑZky pËtËQ – GxU Ìjid gþçk kÕewìæk ËZidB Awgwk jxb GB DeKkYMÖxl LÖËl Ìflw jwt ÌbLw jwËg gþçk dZÖd Awk GK kÕewìæk KwkY ZLd H oyU I pøwË«lxU owBËKËlk DewbwdkÕËeB gøgpÕZ pËâQ| ÌZidB eÖkØÄÖ g^wUjÖ£ß QwMyxUk ÌqË¢I Mwxrk pYê, Ìlwpwk Zwk, g^wËmk Avm gøgpÕZ pËtËQ| xgoôt RwËM Z^wk GB A¨ÖZ oÙRdmylZw ÌbËL|

            xeKwËowk oiþæ xmùeKËiêk iÔËlB iwdÖn| iwdÖnB Z^wk ÌeÞkYw, iwdÖnB Z^wk xgnt| xdËRk eÞgl Rygdymx£ß xbËt Aopwt xdjêwxZZ iwdÖËnk RygdjìèdwËK iÖx£ß xbËZ ÌPËtËQd| ËZRy ÌýexdtwWê GB xmùeyxU ÈhwËg xQËld Bxë©tekwtY| dwky Z^wk RygËd GËoËQ FZÖ exkgZêËdk iZ| Z^wËbk xZxd hwlËgËoËQd|  dwkyËbp DeËhwËMk ËqË¢I xZxd Dbwoyd xQËld dw| xKìç KwËeêxWti xaËtwky AdÖjwty xZxd ÌhwMyI xQËld dw| Cmðk xgmðwoy dd AaP AdËìæk I xPkËZñk ZÙnäwt ZÙnäwZê xmùey Z^wk xmùeKiêËK xPkþÿwty KËkËQd Z^wk iwdxgK bwxtZñËgwËck exkPt xbËt|

            GB iwdxgKZw xQl xeKwËowk kwRÐdxZK RygdËgwËc| gøx£ßMZhwËg xZxd kwRdyxZËK xmùe ÌaËK xgxâQÒ KËk ÌbLËZd dw| ÌKwd ipwd jÖMoÞÄw xmùeyk eËq Zw oºgI dt| xZxd xdËRB gËlËQd, KxiDxdÄ AwËëbwld Z^wk KwËQ xdSêËkk iZ| 1949 G ewkyËZ AdÖxÅZ eÞai xgmðmwxìæ oËiôlËd ÌewÄwk xpowËg ÌgËQ ÌdItw pt Z^wk xlËawMÞwËf Kkw GKxU ÌmðZ KËewZ| GB KËewZ-B Ìmnejêìæ xgmðmwxìæk eÞZyK pËt ÌbËm ÌbËm ÌewÄwk pËt QxrËt eËr| Awk H KËewËZk iwcøËiB xZxd gøx£ßËZñk Ìgrw ÌhËO Ìe#^ËQ jwd Rdid AwoËd| °wˉwk oitKwk Agqty xmùey AwkwM^, el GlÖøtwk, ewgËlw ÌdkØbwk iZ KxgËbk KwËQ mZw²yk ip£i xmùey gËl AxhdxëbZ pd| 

            xeKwËowk xmËùe bÖËgêwcøZw xdËt gÉ eÞmí DËVËQ| GB kKiB GK eÞËmík D£Ëk xgk£ß xmùey gËld Ìj, Z^wk Qxg bÖËgêwcø ÌKd Zw Z^wk Qxg-B glËg| Kawt xZxd Z^wk D£k xbËZ ewËkd dw| xeKwËow xgmðwo KkËZd Ìj, ‘xmùe ÌgwSgwk Rdø dt, g^wPgwk Rdø’| gwþæxgKB xZxd xmùeËK hwlgwowk Kaw glËZd| xmËùek xgnt Ky, Zwk ÌPËtI MÖkØZñeÔYê KyhwËg? GB eÞmíxU Ìj AwcÖxdK xmËùek eÞwY Ggv Awk xgnt dt, fiê-B Ggwk kwRZñ KkËg dZÖd xmËùek AwxOdwt – GKaw PÖrwìæ AwcÖxdK xeKwËow Z^wk xmËùek iwcøËi gÖxSËt Ìbd| ÂcÖ ZwB dt, gwþæËgk oZø I xmËùek oZø GK dt| GKaw gËl xZxd okwoxk QxgËZ eÞKÚxZk AdÖKkËYk xgËkwxcZw KËkËQd| xZxd xdËRB GKaw gËlËQd, ‘xmËùek iËcø xbËt Awikw ÌoB Ìgwc gw eÞZøtËKB eÞKwm Kxk eÞKÚxZ jw dt’| ekwgwþæggwËbk oit ÌaËKB xeKwËow PiêPq×k (1923) ÌPËt idúPq×k AxhšZwËK MÖkØZñ xbËtËQd Aaêwu xKdw ‘xhZk ÌaËK gwxpk ÌbLw’|

            xmËùek ÌoB A¬Kwk AéËl Ìe#^QËZ pËg| ÌoLwd ÌaËKB DbzNwxUZ pËg Zwk MÔs kpoø – ‘A¬KwËkk Duo pËZ DuowxkZ AwËlw / ÌoB Z ÌZwiwk AwËlw’| 

(ËlLwxU 2005 owËl BbÔk-G eÞKwxmZ)