mÞypnê ixÁK
owixtK e¢: Awxb ÌaËK AwR Ggv ...
(Article: Evolution of Bengali little magazine)

gwvlw hwnwt owixtK e¢-ex¢Kw eÞKwËmk BxZpwo LÖg Ìgmy eÖkËdw dt| DBxltwi ÌKky eÞhÙxZËbk ox¢ßt DËbøwËM gwvlw Mbø-xdiêwËdk eÞwt oiKwËl Ìgwcpt ZwËbkB §wkw owixtK e¢-ex¢Kwk oÔPdw pt| Ìgwcpt, ÌKddw eÞmwoxdK KwR, ciêeÞPwËkk KwR, dwdwxgc šwd xgþæwËkk KwR – G oËgk Rdø ÌfwUê DBxltwi KËlRËK xeQËd ÌkËL gwvlw owxpZø I hwnw xdiêwËdk eÞwaxiK KwR pËt ÌMËlB DeËkw£ß DË¥mø owcËdk Awk GK cwkwB pl owixtK e¢-ex¢Kw eÞKwËmk KwR| owxpËZøk BxZpwo GUÖK× oZø Ìgwcpt oiaêd KËk ÌdËg| 

oÖZkwv ‘xbMbmêd’, ‘emðwgly’, ‘xgbøwpwkwgly’, ‘šwdwvK×k’ eÞhÙxZ ex¢Kw eÞKwËmk DË¥mø jwB ÌpwK dw ÌKd, owixtK e¢ eÞKwËmk eÞai ebËqe Ìj GB og LÜyÄwd ximdwky-oÙÄ ex¢Kwk iwcøËiB pËtxQl – Zw AwR Awk xgZËKêk xgnt dt| ZwkB flmÞØxZkÕËe ¢ßËi ¢ßËi ewItw ÌMl ‘xgxgcwaê ovMÞp’ RwZyt ex¢Kw, jw AwRI GZ MÖkØZñeÔYê gËl MÙpyZ pt Ìj, Ìo ex¢Kwk iÔl ovLøw GLd GKwìæB bÖûeÞweø gËl Zwk ÂcÖ oÔPye¢B GLd eÔdiêÖx©Z pt| 

owixtK eË¢k AwxŠK, xgnt, eÞKwmÐgxP¢ø BZøwxb o¹Ë¬ GLdI ÌKwd oxVK mÙáLlw ÌbLw jwt dw| owxpËZøk ÌKwd ÌKwd xgnt owixtKeË¢k Aìæhê pItw DxPZ – ZwkI ÌKwd kÕeËkLw xQl dw| ciêeÞPwk, šwd-xgšwd GgvxgËdwbdËKxë©K BZøwxb dwdw exkqw-xdkyqwk iwcøËi GB eÞËPÄw Pll Ìgm xKQÖxbd| Ìo DËbøwMI Ki ÑgxP¢øit dt| Ëo oiËtk Ìj og ex¢Kw AwRI ogwk iËcø AwËlwxPZ pt Ggv jËaÄ iÔløwxtZ pt, ÂcÖ Ìo RwZyt ex¢Kwk dwiB GLwËd DxÁxLZ pl| 

GB ovxq® xdgˬ ovgwbe¢-RwZyt DËbøwËMk Kaw dw AwowB hwl| gÙxUËmk DËbøwËM eÞKwxmZ BvkwRy gw gwvlw ÑbxdKe¢ gw ‘xpxKk ÌMËRU’ RwZyt ex¢Kwk Rdø GB xdg¬ dt| ÌKddw AwR 2005 owËl GËo ovgwbe¢ I owixtK eË¢k GKxU oÖýeÄ ovšw Awikw ÌeËt ÌMxQ Ggv bÖxU xgntB AwR GZ ©ØZ xgËmnyKkËYk xbËK GxMËt jwËâQ Ìj, ÂcÖ GB xgnt xdËtB Ìgwcpt AwMwiyxbËd ÌKwd eÔYêwŠ Kaw kxPZ pËZ ewËk| xgËmnZ: GMÖxlk eÞKwm, ÌmÞYy, bmêd, ÑgxP¢ø eÞhÙxZ GLd  GZUwB MÖkØZñeÔYê pËt DËVËQ, ZbÖexk iwxlKwdw xgntK Zaø ÌZw AwËQB| 

ZËg iwxlKwdw xgnËtk MÖkØZñ ex¢Kw-eÞKwËmk AwxbKwËl Ìgwcpt GZUw xQl dw| AìæËkk ZÙx®, oiwËR GKUw iwdg Ìogwk iËdwhwg eÞhÙxZ MÖYMÖxlB ZLd iwdÖn dRk xbËtxQl| ZwB ex¢Kw eÞKwËmk iwcøËi lwh-qxZ eÞhÙxZ AaêÐdxZK xgnt ZZUw eÞwcwdø ewtxd| kgyë©dwËak oiËtI ÌQwUMùe gw ‘dÄdyr’ kPdwËZ Zwk eÞiwd ewItw jwt| ÐbxdKe¢ gw ovgwbe¢ eÞKwËmk eÞoËŠ ÌoUw AgmøB MÖkØZñeÔYê GKxU eÞmí| xKìç Zwk ovLøw xdZwìæB AŠÖxlËit gËl owxpZø ov¢ßwìæ owixtK eË¢k eÞoËŠ G xgnËt ZZ hwgdw-xPìæw xQl dw| xdZøKwk eÞËtwRËdk oËŠ ÑbxdKeË¢k Ìj o¹¬, owxpZø owxpZø xgntK ex¢Kwk Ìo hÔxiKw ZLd xQl dw| 

‘owixtK e¢’ gw ‘owxpZø e¢’ m²xU RËdôk EnwKwËl ZuKwlyd oiwËRk xP¢ GLd AwiwËbk KwËQ xKQÖUw ýeÄ pËtËQ Ìj Ñbdxëbd RygËdk oËŠ Zwk ZZ ovjÖx£ß xQl dw| Aaêgwd gøx£ßk xglwxoZw gËlB Zw ptËZw MÙpyZ pZ| xmqw-ovÆÚxZk Ìj þæËk Gog m˲k gw cwkwk Rdô I eÞowk ZLd xdúPtB Zwk Rdô ptxd| AwRËKk xbËd oiwËR e¢-ex¢Kw o¹Ë¬ AwiwËbk Ìj Dbwk iËdwhwg, Zwk oÖflUw Awikw AxZ opËRB ewxâQ| 

 AwRËKk ‘xlUlz iøwMwxRd’ ZLd ÌKwawt! ÌoB HxZpwxoK egê ÌexkËt dwdw oÙRdmylZwk exkPt xdiêwd KËk ZwkeËk AwoËg xlUlz iøwMwxRd| ÂcÖiw¢ owxpZø dt, kØxPKk owcwkd iwËdk ex¢Kwk jÖM| Ìo jÖËMk eÁxgZ xgþæwËkk eËk xbK exkgZêËdk ewlw – iÖ©d KwËjêk xgKùe e¦xZ ÑgbÖøxZd iwcøËik eÞowk –ZwpËl GB ejêwËlwPdw GKxU eÔYêwŠ kÕe ÌeËZ ewËk| oÖZkwv BZøgoËk owxpZø-ex¢Kwk D¨g I DË¥mø, RdxeÞtZwk KawMÖxl ÌRËd ÌdItw jwK| 

€ bÖB € 

owixtK e¢-ex¢Kw eÞKwËmk DËdôn-lËMík GB oÖkØk ek GKUw byNê oit dwdw ekyqw-xdkyqwk eËk GKxU DËÁLËjwMø ex¢Kwk dwi xbËt ekgZêy AwËlwPdw ÂkØ Kkw ÌjËZ ewk| GB icøgZêy oitxUËZ ximdwkyËbk eÞËPÄwt I AdÖKkËd þèy RwxZk RwMkËdk Rdø gwiwËZwxndy gwiwËgwxcdy RwZyt Ìgm xKQÖ ex¢Kwk Kaw glËZ pt| ÌoMÖxl dyxZiÔlK, iËdwk™diÔlK dt| ovowk eÞxZewld, Èwiyk eÞxZ þèyk KZêgø, xpëbÖciê I ovÆÚxZ eÞhÙxZ xgnt ptËZw ËKwd KwR KËk awKËg, ZgÖ Zw xbËt gÙp£k oiwËRk ÌKwd xgËmn Pwxpbw eÔkY ptxd gËl oiwRËK AËeqw KkËZ pl ‘gŠbmêd’ ex¢Kwk Rdø| 

kgyë©dwa Zwk RygdýiÙxZ MÞËìÿ ‘gŠbmêd’ ex¢Kwk dwi Ìj kKi oiwËkwËpk oËŠ xlxeg¦ KËkËQd, Zw ÌaËK jxb ÌKD hwËgd, Ìo KwkËYB ‘gŠbmêd’ g¬ pËt ÌjËZ ÌjËZI eÖd:eÞPxlZ pËtxQl, Zwk eÖkËdw Kxe GLdI AìæZ bÖ-bÖgwk eÖdiêÖx©Z pt| G KwËlk ÌKwd e¢-ex¢Kw ÌoB bÖlêh Ìo#hwËMøk AxcKwky pËg, Zw Awikw Rwxd dw| ZËg iÔl ex¢Kwk eÖdiêÖ©d dw pËlI dwiy eÞwPyd ex¢Kwk oÔPye¢ Ìj eÖdiêÖx©Z pËZ ÂkØ KËkËQ – G ovgwËb ptËZ iËd xKQÖ Awmw RwËM| 

gx‰iPë© xbËt ‘gŠbmêËdk’ jw¢w ÂkØ Ggv kgyë©dwËa Zwk oiwx® - gŠowxpËZø ZwB ‘gŠbmêd’ gwvlw owixtK eË¢k BxZpwËo GK xbKxPpßKwky NUdwkÕËeB xPxpßZ pËg| eÞwK-gŠbmêd jÖËMk Adøwdø owixtK eË¢k Agbwd G xgnËt ZZUw LøwxZ ÌeËZ ewËk dw| eÞwt GKw pwËZ owxpËZøk bmhÔRw kÕËe gx‰i Ìoxbd Ìj KyxZêk oÔPdw KËkxQËld, ekgZêyËZ Zw kgyë©dwa Qwrw KwËkw eËq oºg pËtxQd xKdw Rwxd dw| G eÞg¬ owixtK ex¢Kw eÞKwËmk BxZpwo kPdw dt, Zwk GKxU ovxq® kÕeËkLw MVËdk eÞËPÄw iw¢ - jwËK Agl¹d KËk ekgZêyËZ BëUwkËdU iøwMwxRËdk Kawt eÞËgm Kkw jwËg| 

eÞwKz-gŠbmêd egê, gŠbmêd egê, gŠbmêËdw£k egê – AwMÞpy ewVK GB egêMÖxlk ÑgxmÄø jxb xdRMÖËY xPxpßZ KËk xdËZ ewËkd, ZËg ekgZêy eÞoËŠ AxZ ©ØZ eÞËgm Kkw oºg pËg| gþçZ: gwvlw owixtK eË¢k AwoËk ‘gŠbmêd’ eÞKwm GidB GK ¢ßwxìæKwlyd NUdw Ìj, Zw ÌaËKB Ìjd eÔgêgZêy jÖËMk oËŠ Gk ewaêKøUw opËRB ÑZky pËt ÌMl Ggv ekgZêy jÖËMk ÑgxmÄø xK pËg, ZwkI GKUw Awhwn ewItw ÌMl| 

AZGg Zwk ekgZêy jÖMUwB pl eÞKÚZeËq owixtK-e¢ eÞKwËmk GK xgËmn DËÁLËjwMø egê| ZLd GK dt, GKwxcK gw AovLø gŠbmêd gwvlwk owxpZø AwKwmËK cyËk cyËk GK xgxP¢ ÌiËN kxOd KËk ZÖll| ÌKddw ZZxbËd owixtK eË¢k ovLøw, DË¥mø, ÑgxmÄø, eÞPwk, eÞKkY eÞhÙxZ o¹Ë¬ gwOwly oiwR cyËk cyËk gÖSËZ xmËLËQ GidxK iwxlKwdw gw AaêdyxZ xgntK Adøwdø eÞËtwRdyt xgntMÖxlI Zwk xPìæwt xV^B xdËtËQ| 

GB jÖËMk GK DŒòl ZwkKw pËld kgyë©dwa| gþçZ: xZxd ÌKgl owixtK e¢ eÞKwËmk ÌqË¢ dt, gwvlw owxpËZøk ÌKwd ÌqË¢ Ìj xZxd ogêeÞaËi ÌdB – Zw glw b:owcø| ZwB ex¢Kw eÞKwËmk ÌqË¢ xZxd ox¢ßt hwËg Ìj og ex¢Kwk oËŠ jÖ£ß xQËld Zwk Kaw ÌZw gËUB, Z^wk DËbøwËM Ìj og owixtK ex¢Kw eÞKwm pZ – ogwk KawB AwoËg| 

oÖZkwv VwK×k gwryk Zaw kgyë©dwËak eÞZøq gw eËkwq DËbøwËM Ìjog e¢-ex¢Kwk eÞKwm pËtxQl, Ìj ÌKwd eÞPxlZ gwvlw owxpËZøk hwgy BxZpwo ejêwËlwPdw KkËlB AwMÞpy ewVK Zwk xbmw ÌeËt jwËgd| ZËg ‘gwlK’, ‘owcdw’, ‘hwkZy’ eÞhÙxZ ex¢Kwk dwi QwrwI AwkI gÉ DËbøwËMk dwi G eÞoËŠ oôkËY AwoËg| ÌoB eUhÔxiËZB kgyë©dwaËKxë©K Adøwdø ex¢Kwk Kaw ovËqËe DËÁL Kkw eÞËtwRd| iËd pt AwRËKk xlUlz iøwMwxRd oiÙx¦k oÔ¢ewZ Ìoxbd ptËZw GhwËgB pËtxQl| 

‘kgyë©dwaËKxë©K’ m²xUk gøwLøw eÞoËŠ AwËMk Ìj og dwi DËV AwËo, Zw og oitB Ìj kgyë©Qwtwt Ìg^ËP awKËZ ÌPËtxQl Zw dt, ZwËbk AwËdKMÖxlB Ìj ÈZìè – Èwgl¹y ex¢KwkÕËe owxpËZøk BxZpwËo xV^B ÌeËtËQ, ZwI AËdËK RwËdd| GeÞoËŠ ‘xpZgwby’, ‘ogÖRe¢’, ‘xgxP¢w’ eÞhÙxZk dwi AgmøB DËÁLËjwMø| ex¢Kw eÞKwËmk BxZpwËo GB oitUw LÖgB DŒòl| AwËkw AËdK ex¢Kwk Ìo oit kxgk AwËlwËK AwËlwxKZ pËtxQl| 

Ëo oiËt xKxéu xhÒ ÌMwË¢k pËlI ‘eÞgwoy’, ‘hwkZgnê’, ‘iwdoy’, ‘owxpZø’, ‘iiêgwYy’, ‘iwdoy I iiêgwYy’ eÞhÙxZk dwiI eÞoŠ¢ßËi DVËg| ogwB Ìoxbd gwvlw owxpËZøk dwdw xbKËK GxMËt xdËt ÌMxQl – xgËmnZ: ‘eÞgwoy’ ÌZw gËUB| kwiwdëb PË›wewcøwt-kgyë©dwa – eÞgwoy Ìoxbd Ìj KyxZê þÿwed KËkxQl, AwR Zwk fl Awikw ewxâQ| Ìoxbd gŠ I gxpgêËŠ oiZwËl owxpZø-ex¢Kw eÞKwËmk Ìj ZkŠ DËVxQl Zwk ixYiÖ£ß kÕËe AwRI jw oôkdyt, Zwk bÖËtKUw pl ‘owpwdw’, ‘D£kw’, ‘gŠgwoy’, ‘xgRtw’, ‘AlKw’ Ggv AwkI AËdK| AwRËKk gŠ owxpËZøk jwkw ‘KyxZê’ pËt AwËQd ZwËbk eÞwt oKËlB GB RwZyt ex¢Kwk Duewbd glw ÌjËZ ewËk| GKwËlk ovgwbe¢ ÌMwÅyk §wkw exkPwxlZ gøgowty ex¢Kwk xbd ZLd xQl dw| 

Ëgwcpt GkB ÌmËnk xbËK AwxghêÔZ pl kgyë©iÖ£ß eÞia ÌP#cÖkyk ‘ogÖRe¢’ – jwk kgyë©kxPZ ‘dwi KxgZw’-k KwxpdyI AwR oÖexkxPZ| ogÖReË¢k kgyë©dwa xdËt jZ ZKê-xgZKêB ÌpwK dw ÌKd, xlUlz iøwMwxRËdk ebcµxd ZZxbËd owxpZø AŠËd cµxdZ pËZ ÂkØ KËkËQ| owxpZø ex¢Kwk eÞKwm gw DË¥mø xdËt ZKêwZxKê, ÌdZÙZñ xgntK §ë§, AwËkw eÞxZhwgwdËbk Awxghêwg – ÌoBog xgnt ZLd eUhÔxiËZ cyËk cyËk AwoËQ| 

Aaêwu KxgRygËdk ÌmËnk gQkMÖxl G RwZyt eÞþçxZ xdËZ ÂkØ KËkËQ – Zwkek Gl jÖ¦ Ggv Zwk ekgZêy NUdwgly| jÖ˦w£k Kwl, iwdÖËnk dZÖd iÔløËgwc, Ìbm o¹Ë¬ dZÖd xPìæw, ÈwËbxmKZwk xPìæw, DexdËgmgwËbk ÑgxmÄø, RwZytZwgwb gdwi eÞMxZgwb – G ogB owxpËZøk eÙÅwt D^xK xbËZ xbËZB owixtK ex¢Kwk RwZ gbËl ÌjËZ ÂkØ Kkl – kgyë©dwa ZLdI Ìg^ËP| GB qש BxZpwËok e^ÖxR o¹l KËk xlUlz iøwMwxRd dwiK eÞwowËbk bkRw LÖlËZ pËg AwiwËbk|

€ xZd € 

oÖZkwv eÔËgêw£ß KwkYMÖxlk xgËmönYB AwiwËbk RwxdËt Ìbt Ìoxbd ‘Gl. Gi.’ gŠoiwËR GZUw eÞËtwRdyt pËt DËVxQl Ggv ZwB RdxeÞtZw I eÞxZÅw ÌeËZ Zwk Ìbxk ptxd| xmqwk gÉiÖLy eÞowk, eÞhÔZ owxpZø eÞxZhwk xgKwm, iÖxÄËit ex¢Kwt þÿwËdk ovKU, ovxq® RMu xgþæÙZ pItw, gwBËkk RMËZk jwZwtwZ, RygdjweËdk GKxU jawaê dwëbxdK iwcøi, gËŠk gwBËk gwOwlyk owvÆÚxZK Rygdjw¢wk oóeÞowkd, xKQÖUw AwxaêK ÈâQlZwk eÞxZmÞØxZ Ggv AwkI gÉxgc oiwRZwx£òK KwkY GËo erwt ‘xlUlz iøwMwxRd’ Ìjd Ggwk AwiwËbk iËdk AëbËkk GK oÖëbk dwi pËt DVl ‘Gl. iøwM’ gw ‘Gl. Gi’ Ggv AwR GB 2005 owËl iËd pt Ìoxbd Ìo Ìjd gËlxQl ‘GËli’ – jawaêB| Ìo oiËt ow®wxpK Ìbm ex¢Kwk oÔPdwt eÞia ÌP#cÖky (gykgl) gËlxQËld: 

‘AwdëbgwRwËk’k exkPwlËKkw Ìj GKxU dZÖd ow®wxpK e¢ eÞKwm KkËZ KÚZovKùe pËtËQd, ÌoKaw ÂËd oÖLy plÖi| KwkY gwvlwt ÑbxdK eË¢kI Ahwg ÌdB, iwxoK eË¢kI Ahwg ÌdB| Ahwg AwËQ ÂcÖ ow®wxpK eË¢k| ow®wxpK e¢ Ìj iwxoK eË¢k oiciêy dt, ÌoKaw gkwB gwÉlø| Awk ÑbxdK e¢ eÞcwdZ: ovgwbe¢ iw¢| ZËg ow®wxpK eË¢k oËŠ Dht RwZyt eË¢k K×UÖx¹Zw AwËQ| ... ÂdxQ GB dZÖd KwMËRk dwi pËg ‘Ëbm’| Gk ÌaËK AdÖhg KkxQ, Zwk Pxk¢I Zwk dwËik AdÖkÕe pËg, Aaêwu ZwËZ eÞcwdZ: ÌbËmk Kaw gw gwvlwk KawB awKËg|’ – ‘Ëbm’ gnê 1 ovLøw 1, 24/11/33 

BëUwkËdU gw IËtgowBU iøwMwxRËdk Kaw glwk AwËM owixtK ex¢Kwk GB ÌM#kgit jÖMxUk Kaw AgmøB AwËlwPdw Kkw eÞËtwRd| ÌKddw ekgZêyKwl jxb Zwk AZyZ Kaw oôkY dw KËk owiËd GËMwt – ZËg Zw iÖLêZwk xgnt| Gk oËŠ RxrZ pËt awKËg AwkI KxU eÞoŠ : ÌKd xlUlz iøwMwxRd Zwk LøwxZk I RdxeÞtZwk ZÖŠmynê ÌaËK ÌdËi AwoËQ, AwËb# Zwk eZd pËâQ xKdw Zw xdËt MËgnYw, AwcÖxdK IËtgowBU e¦xZ BZøwxbB Gk Pki exkdxZ xKdw gw Zwk eËkI Awk ÌKwdz eÞKkd AwiwËbk oiwËR AwoËg – BZøwxb| G eÞoËŠ xgËdwbd ovÆÚxZk Aek iwcøi, MÞwËiwËfwd ÌkKWê ÌaËK ÌkKWê ÌeötwËkk exkdxZ, eËk ÌUe ÌkKWêwËkk iwcøËi KøwËoU-RMu Ggv Zwk eËk Kóeøwƒ xWÆz gw xo.xW-Gk eÞPld| Zwk eËkI Awk xK AwoËg Zw Awikw Rwxddw xKvgw ptËZw eÙxagyk ÌKwawI GËo ÌMËQ, AwiwËbk owiËd jawoiËt AwoËg| iwdÖËnk Pwxpbwk xggZêd pgwk xeQËd ÌKwd ÌKwd NUdw KwR KËk – Zwk xgËmönY GB xdgˬk KwR dt| ZwB AwR jwËbk gto e^wËPk ÌKwVwt XÖKËZ PËkËQ, jwkw oiÙ¦ AZyZ I DŒòl hxgnøZ xdËt awKËZ Pwd, jwkw AwMwiy xbËd ÑgbÖøxZd ex¢Kwk owpwjø KZUw ewËgd, G xdËt xgZKê AwËQ – ZwËbk ogwk Rdø ‘GËli’ RMËZ eÞËgm Kkw ÌjËZ ewËk| 

            "KËÁwljÖM' MÜìÿxU jwËbk ewV Kkw AwËQ ZwËbk glËZ pËg dw Ëj Ky Ddôwbdwt Ëoxbd ex¢Kwk dwËi "jÖM' m²xU eÜPxlZ pËt ËMxQl „ gwvlwk "Gl.iøwM' xdËt GZ ewx«ZøeÓYê MËgnYw xPkKwËlk Rdø AwiwËbk KwËQ GKxU AwKnêY pËt AwËQ„ xVK G kKiB pËtxQl "ogÖReË¢k' AwxghêwËgk oËŠ - ZËg Zw eÜcwdZ: kgyëbÛËKxëbÛK gËl ÌoB Gl.iøwM jÖMËK ZZUw eÜhwxgZ KkËZ ewËkxd  ZwB "ogÖReË¢k jÖM' gËl ËKwd m² eÜPxlZ ptxd „ Aek eËq kgyëbÛdwa ËZw dtB, ZuKwËl AËdËKB KËÁwljÖËMk dwi ex¢Kwk owxpxZøKËbk Rygdbmêd gw bÙxÄhŠy BZøwxb xgnt xdËt oìæÖÄ xQËld dw|  Zw oË£ðI Zw Ggv Zwk jÖËMk PwxpbwËZB xUËK ËMxQl „ Zwk eÜhwg AwR Awk ËKD DËeqw KkËZ ewËkd dw „

            GB cwkwt ¢ßiwdðËt GËo jwËg oÖÖcyd b£k ‘exkPt’, gÖ¦Ëbg goÖÖk dwdw DËbøwM|  ovgwb - oiwR - owxpZø xixmÜZ ‘mxdgwËkk xPxV’I cyËk cyËk Awk GK eÜKwk ex¢Kw kÕËe RdxeÜt pxâQl „ bÖxU ËmÜYykB Pxk¢ eÙaK pËlI owiwxRK bwtg¦Zwk KwkËY Dht ËmÜYyB ÈZìèhwËg DËÁLËjwMø pËt kBl „ ZËg ovgwbe¢ ËMwÅyk AwmÜËt eÜPwxkZ bÖ'GKxU owxpZø-ex¢KwI Ëj oiwËRk KwËQ eÜËtwRdyt pËt DËVxQl, Zwk AdøZi xdbmêd pl "Ëbm' - jw eÜai Agþÿwt ow®wxpK oiwR - ovgwb - owxpZø xgntK pËlI GLd Zw xdËRB ipykØp pËt DVl  –  ewxqK pgwk eËkI „ 

            mwLw-eÜmwLwt eÁxgZ pËt iwdÖËnk xmqwk eÜowk, xgËdwbd kÕËe owxpËZøk oiwbÙZ I eÙÅËewnKZw, iwxlKwdwk oioøwpydZw BZøwxb dwdw KwkËY Gk ek ©ØZ MxZËZ eÜKwxmZ pËZ ÂkØ Kkl ËQwU ex¢Kwk DËbøwM „ ARoÞ owxpZø-jËmweÜwaêyk dwi DVl ËoB DËbøwM ZwxlKwt|  dwdw iZgwb xdËt iwdÖËnk KwËQ Ëo b^wrwl hwgeÜKwËmk AdøZi iwcøi kÕËe „ ZZxbËd xgšwËdk KløwËY NËk NËk ÑbxdK ovgwbex¢Kw GËo ËMËlI, ËgZwk gøgþÿw MÜwi gwvlwk bÓkZi eÜwËìæ Ëe#^ËQ ËMËlI, xlUl iøwMwxRËd I owxpZø-Duewbd eÜwt ovgwbeË¢k iËZwB GKxU eÜËtwRdyt xgnt pËt DVl „ AZyËZk oiwR jwËK grËlwËKk ËLtwl gw gwZ×Ëlk eÜlwe glËZ x§cw KkZ dw, AwR Zw eÜËtwRdyt, oiwRxhx£K, šwdwËdðnËYk xgKùe ea gËl AxhdxëbZ pËZ awKl „ 

            AwËkw oÖÖËLk Kaw GB Ëj Zwk eÜKwm-ovLøw GZ ©ØZ ËgËr DVl Ìj, Q¢wËKk xgþæwËkk iËZw, m²xU eÜmvowËaêB gøgpÕZ pËZ lwMl„ dËtk bmK ÂkØk gÉ eÓËgêB ZwB ËoB oKl ËQwU ex¢Kwk dwi xVKwdw ZwxlKwg¦ MÜìÿ-MÜxìÿKw kÕËe gwRwËk ËgkØl„ owxpZø xgþæwËk GxU GKxU ¢ßwxìæKwky NUdw„ GZxbd jwkw xQl ex¢Kwk eÙÅwk dyËP "ewbxUKw'k iZ, Ggwk Zw pl MÜËìÿk xgnt„ Ëo†xl xgnt gw Adø Ëj ËKwd †ËY ËKwd ËKwd ËqË¢ GZB oiÙ¦ pËt DVl Ëj AwMwiy xbËd ewËVk gw iÓløwtËdk dwdw KwËR gøgpwËkk RdøB GB ZwxlKw gw dxaKkËYk eÜËtwRdytZw AwR gÖSËZ ewkw jwËâQ„ 

            owxpZø-ex¢Kw gw xlUzl iøwMwxRËdk Ëq¢ Ëj D¥wi pwItw gBËZ ÂkØ Kkl - Zw QxrËt ËMl PlxâP¢ xdiêwËdk ËqË¢I„ AeÞawMZ e¦xZËZ I iwcøËi Awk GK mwLw bÖgêwk MxZËZ GxMËt Pll„ eËk ZwËbk Pxk¢ AdÖjwty dwi pl Adø xflô, AwUê xflô eÜhÚxZ„ GKB oËŠ ié RMËZI eÖËkwËdw cwkw ËhËO ËMl - ËQwU ËQwU AËdK bl ovNg¦ pËt AwkI ARmÜ hwl dwUK iéþÿ KkËZ ÂkØ Kkl„ G jwguKwËlk eÜcwMZ oKl DËbøwMËK AxZ¢ßi KËk ZwkwI GK dZ×d gQk oiwRËK GËd xbl„ hwgPPêwk oiciêy pËt DVl - xgËdwbËdk ovšwB exkgxZZê pËt ËMl„ ZwB Rdô xdl "MÜØe xaËtUwk' m²xU„ ou xaËtUwk, Adø xaËtUwk, MYdwUø eÜhÚxZ pËkK dwiB gÖxSËt Ëbt ZwËbk owiwxRK bwtg¦Zwk Kaw„ G bÖxU iwcøiB xlUlz iøwMwxRd eÜowËkk D£wl cwkwk oËŠ Z×ldyt pËZ ewËk„ 

            ËQwU ex¢Kwk eÜKwËmk xgeÖlZw ËaËK Ggv owcwkY iwdÖËnk oËŠ ZwËbk owvÆÚxZK oLøZw-eÜËtwRdytZw ËbËL G†xl o¹Ë¬ GKU× Mhyk hwËg xPìæw Kkw jwt„ eÜwK-"GËli' eËgêk ex¢Kwk oËŠ owiwdø Z×ldw KkËlB ËQwU ex¢Kwk KËtKxU ÑgxmÄø dRËk AwoËg„ Aùe KËtKRd owxpZøidÆ gøx£ßk oxbâQw, eÜKwËmk gøt-gpËdk Rdø gwxYxRøK DuewbK ovþÿw†xlk opËjwxMZwk iËdwhwg, GxgnËt okKwky kyxZdyxZk AwdÖKÔlø, xmxqZ iwdÖËnk ogêeÜKwk AKÚx¢i opËjwxMZw, G†xlËK šwËdk xgKùe ea gËl MÜpY Kkw, – BZøwxb ARoÜ KwkY Gk eUhÔxi kÕËe KwR KkËQ„ 

€  Pwk  €

              xflzi, dwUK I xgËdwbËdk GB og owiMÜy xgPwËkk Rdø Ëj DbwkxYxZk bÙxÄ Awikw MÜpd KkËZ PwB, "GËli' ex¢Kwk ÑgxmÄø†xlI jxb GhwËg xgPwk Kxk ZËg G†xlk DeËjwxMZw, ovkqY BZøwxbk Kaw AdøhwËg hwgw DxPZ„ pwRwk ËexkËt GB og ex¢Kwk DËbøwËMk iËcø owxpZøB Ëj eÜcwd xgnt dt xKvgw owxpËZøk ovšw Ëj AwR gpÔxgþZÚZ Zw Awikw RwdËZ ËeËkxQ„ Ëg^ËP awKwk DeËjwMy oKl eÜKwk iwdxoK LwbøB AwR "GËli' - Ëbk xgnt pËt DËVËQ„ owxpZø - xmùe - ËiËdwbd eÜhÚxZk HxZpøgwpy ea ZøwM KËk Zw AwR kwRdyxZ - AaêdyxZ - BxZpwo BZøwxbk oÓqwxZoÓq eËa ebPwkY KkËQ„ 

            GidxK KÚxn, Èwþÿø, AwBd, ¢ßyrw, ¸iY, gøgow, RyxgKw, hwnw, RdRwxZ, kwÒw, PlxâP¢, KwkØKiê eÜhÚxZ dwdw xgnËt G†xl eÜKwxmZ pËt PËlËQ„ GK GKxU xgnËt GKwxcK ÂcÖ dt, ARoÜ ex¢Kw GLd oÖÖlh„ gBËtk xgKùe kÕËe GB ex¢Kw†xlk ex¢Kw†xlk eÜËtwRdytZwk Kaw GLd ËKD AÈyKwk KËkd dw„ G-I GKeÜKwk dgRwMkY – xdËRk xmKrËK LÖ^ËR ËbLwk GB ËPÄw AwiwËbk HxZpøiÖLy pËZ owpwjø KkËQ„ GBog e¢-ex¢Kw KZ xgxP¢ cwkwt Ëj AwiwËbk HxZpøËK Z×Ël AwdËQ ewVK iw¢B Zw AgMZ AwËQd „ xVK GB iÖpÔËZê "gŠhŠ AwËëbwld 1905'  xgntxU pl gÉ ËQwU ex¢Kwk lqøgþæ×|  xdKU AZyËZ "KlKwZw 300' GhwËg AwiwËbk xPìæwËK D¥yxeZ KËkxQl„ xgxhÒ owxpZø-idynyk mZgnê ýikY GB bÖkÕp KwËRk GKxU AdøZi DËbøwM „ GB ZwxlKw AwËkw xgmb Kkw jwt – AìæZ eÜPxlZ 20/25 xU ex¢Kwk xgËmn ovLøw oiyqw KËkI Zw ËaËK xo¦wìæ Kkw oºg|  

            DeËkw£ß AwËlwPdw ËaËKB ËgwSw jwt Ëj xlUlz iøwMwxRd gw Gl.iøwM gw "GËli' ex¢Kw Zwk D¨g KwËlk ek ËaËK AwR ejêìæ jËaÄ xggZêËdk icø xbËt GK dÓZdZk Èwgl¹yZwk eËa GxMËtËQ „ iwxoK, x§iwxoK, Ñ¢iwxoK, nwdôwxoK gw gwxnêK – G†xlB Zwk eÜcwd exkPt dt|  GidxK ex¢Kwk bwi gw eÙÅwovLøwI AwR Awk cZêgø dt „ xgntgþæ×k oyiwdw xdcêwkd, ËoxUI AwR Awed xdtËi xdcêwxkZ pËâQ „ xgnt xdgêwPd Ëj jÖËMk oiwËRk-RwxZk eÜËtwRËdk KawB AMÜwxcKwk xbËâQ - ËoKaw dw glËlI PËl „ Aaêwu "GËli' ex¢Kw GLd GB bÙxÄ xdËt PlËQ „ iwdÖËnk ¢ßt qiZw gw Zwk eÜKwmKwl xdËt xPìæw dw KËk iwdÖËnk KwËQ Zw Ëjd dwdw hwËg eÜËtwRdyt pËt DVËZ ewËk  ËoUwB eÜcwd lqø „ 

            ZwB GK KwËlk owixtK ex¢Kw ‘AdÖÄ×e’ Zwk xgnt oyiwdw ZøwM KËk AwR eÜwt gwxnêK pËZ PËlËQ„ "GqY' ex¢Kw, AwxbËZ Zwk kÕe Ëj hwËgB awK×K, ËmËnk KËtK guoËk Zw Ëj gwxnêK pËt DËV GLd GËKgwËkB lÖ® ZwI AËdËK RwËdd „ ‘exkPt’ xdtxiZ eÜKwm pËlI mwkb ovLøwxU Ëgm ovkqY-ËjwMø pZ„ G og ex¢Kw AwR jxb eÖdkwt gwxnêK kÕËeI Èixpiwt eÜKwxmZ pt gwxdxRøKhwËg qxZMÜþæ pËg dw gËlB iËd pt„ GB ZwxlKwk gwBËkI GB ËmÜYyk pZhwMø xKìæ× DŒòl ex¢Kw AwkI AËdK AwËQ „ GB oÓË¢B GKwËlk gwxnêK ex¢Kw†xlk KËtKxU dwi iËd AwËo „ PxkË¢ "GËli' RwZyt pËlI DeþÿweËd Zwk Adø dwi pItw Ëgwcpt eÜËtwRd - cÜÖgeb, ËlwK, ËK#xmKy eÞhÙxZ G RwZyt KxU ex¢Kw „ eÔËgê eÜPwËkk fËl owkw guok GKËmÜYyk ewVK G†xl ovMÜËpk Rdø KËk „ GB og DËbøwMËK gr ovgwb e¢ ËMwÅyk gwxnêK mwkb gwxYËRøk oËŠ Z×ldw Kkw xVK pËg dw „ oÖÖZkwv "GËli' AwR xdRÈ oyiwdw xdËt xPxìæZ dt„ xgnËt, ÑgxPË¢ø, xPìæwt Zw Ëj Ëi#xlKZò ËbLwËZ ewkËQ Zwk §wkwB Ëj RdiËd Awod ÑZky KËk xdËâQ „ GB GKB KwkËY Ëo AxZ opËRB xdËRk Pxk¢ gbËl xdËZ ewkËQ „ Awbmê, RdËogw, RdkØxP – G og Kaw GLd eÜcwd xgËgPø „ 

            eÜoŠZ: ARoÞ "GËli' eÜKwËmk GKeÜKwk gwxYxRøK owfËløk iÓËl KwR KkËQ DËbøw£ßwËbk Èxdhêk pgwk BËâQ „ AZyËZ ARoÜ Q¢wKZ×lø DË¥møpyd DËbøwM ËbLw ËMËlI gZêiwËdk Z×ldwt Zw Ëj exkKùedw-xgpyd xQl Zw glËZB pt „ ex¢KwËK þÿwty KËk kwLwk Ëj ËK#ml Zw jZ xbd GxMËt PËlËQ, ZZB ËgwSw jwËâQ „ gwvlw DedøwËok MxZ-eÜKÚxZ, AwcÖxdK gwvlw ËQwU Mùe, xgËbmy owxpZø, dÄ bwóeZø, Aek oiwR, ËlwKRygd - eÜhÚxZ AwewZ-KxVd xgnËt dwdw ovLøw eÜKwËm "GËli' id xbËtËQ„ G eÞoËŠ ‘pÕbt’ ex¢Kwk ‘ËlwKMyxZ’ ovLøw, ‘ËRwtwk’ ex¢Kwk ‘Qrw’ ovLøwk dwiI AwoËg|  glw gwÉlø Ëj†xl eÜKÚZeËq MÜìÿkÕËe eÜPwxkZ pItw DxPZ, Zw jxb AËeqwKÚZ Aùe iÓËlø ex¢Kwk ovLøw kÕËe Ë¢ßZw ËeËt jwd, ZËg ZwËZB ËZw Zwk owmÜt„ ZwB owcwkY owxpZø jw šwdxeÜt iwdÖËnk jÔËMk eÞhwËg dwdw xgxP¢ BâQwk eÜKwm ËbLw jwËâQ GLdKwk ex¢Kwt „ Zw jZ KxVd, AwewZ-owxpZø gxRêZ ËpwK, oiwËRk ËKwd xdxbêÄ ËmÜYy Zwk Ë¢ßZw pËgdB - ZwkwB GhwËg g^wxPËt kLËgd ËQwU ex¢Kwk cwkw „  

            owóeÜxZKKwËl eÜKwxmZ KËtKxU "GËli' ex¢Kwk xgËmn ovLøwk dwi ËNwnYw KËk ekgZêy eÜoËŠ jwItw pËg „ glw gwÉlø ÂcÖ ZwxlKw-xdiêwd eÜg¬ ËlLËKk DË¥mø dt, iÓl g£ßgøËK oiaêd I mx£ßmwly Kkwk Rdø GB dwËiwËÁL „ ‘GËli’ eÜKwËmk AxdtxiZZwk iËcøB Ëj Zwk "Möøwiwk' Zw ogwB RwËdd – xKìæ× ZwËZB Ëo AËdËKk xdKU ovkqYËjwMø pËt awËK„ owxpZø-oiwR-ovÆÚxZk ZKê-xgZKê eÜaËi ZwkwB ÂkØ KËk, eËk Zw ËaËK gÙpu ËMwÅyk ÑbxdK e¢, gwxYxRøK e¢ eÜhÚxZkw kob ovMÜp KËkd „ jaw : 

            ‘Ggv iÖmwËtkw’ ex¢Kwk Mùe I MùeKwk (1) I (2) ovLøw, ‘pøwiËlU dwUø ovLøw, pøwëo x¢ßxúPtwd Aøw«wkod ovLøw, Awkgø kRdy ovLøw eÜhÚxZ, ‘ÌKwkK’ ex¢Kwk AwKwmgwYy, lylw iR×ibwk, mkxbëb× I Adøwdø ovLøw, ‘pwItw’ ex¢Kwk ‘Aek’ ovLøw, ‘xgZxKêKw’ MÜìÿoiwËlwPdw ex¢Kwk og KxU ovLøw, kgyëbÛhwkZy xgmðxgbøwlËtk gwvlw xghwËMk eÜwt og ovLøw, ‘D¥wlK’ ex¢Kwk ‘kgyëbÛdwUø’ ovLøw, ‘ËlwK-Ël#xKK’ ex¢Kwk xKQ× ovLøw, ‘xakxgRÖxk’ ex¢Kwk xmqw xgntK KËtKxU ovLøw, ‘exkKaw’ ex¢Kwk Dedøwo exkxPxZ ovLøw, ‘D£kcòxd’ ex¢Kwk gÙpbwtZd ‘Dedøwo exkxPxZ’ ovLøw, ‘Z^wZNk’ ex¢Kwk gyËkëbÛ ýiÚxZ ovLøw eÜhÚxZ AwËkw gÉ ex¢Kwk DËeëbÛ xKËmwk, oÖÖK×iwk, kwRËmLk goÖÖ, RoyiD¥yd, dyËkd P¢ßg£êy, møwil MËŠwewcøwt eÜhÚxZ owxpZø gøx£ßZò ovLøw QwrwI oiwRiÓlK ARoÜ xmËkwdwËik ovLøw eÜhÚxZ GLwËd DËÁLËjwMø pËZ ewËk| d-bm guok eÔËgêk Kaw GLwËd glw pl dw|  

            GB eÜoËŠ Awk GKxU Kaw ýikËY kwLw AgmøB eÜËtwRd „ ‘Kóe×øUwk’ ex¢Kw eÜKwËmk eÜw~wËl AwiwËbk ËRËd kwLw eÜËtwRd Ëj, eÖkwZd xbËdk e¢-ex¢Kwt Ëj AËdK xKQ×B þÿwty iwËdk Lwbøgþæ× awKZ - Zw ex¢Kwk AbmêËdI Awikw RwdËZ ewkxQ „ ËKddw owxpËZøk MËgnKkwB ÂcÖ dd, owxpZø gw oiwR xgntK šwdwËdðnykwI AwR eÖkwZd ex¢Kwk AdÖo¬wd, iÓl Zaø dw ËeËlI Zwkw eÜKwxmZ kPdwk dwi†xl ËeËlI DeKÚZ pd „ ZwËbk Rwdw AwËQ Ëj BxZiËcøB oÖËkm oiwRexZk "owxpZø' QwrwI iwdoy, hwkZy, xgmðhwkZy, iwdoy I iiêgwYy, AxZ eÜwPyd xgxgcwaê ovMÜp, gŠyt owxpZø exknb, owxpZø I ovÆÚxZ I AwkI gÉ ex¢Kwk ÂcÖ oÓPye¢B MÜìÿwKwËk eÜKwxmZ pËâQ„ gx‰Ëik ‘gŠbmêd’ ex¢Kwk oÓPye¢ dt, eÔYêwŠ kÕeB GKwxcKgwk eÜKwxmZ pËtËQ, Agmø ÂcÖ gx‰iPËë©k oóewbdwk AvmUÖK×, Gk KwkYUw AwMÜpy ewVK AdÖiwd KËk ËdËgd „ 

 € e^wP € 

xlxLZ iÖx©Z ex¢Kwk GB Pki owfËløk jÖËM AwR owiËd GËo eËrËQ ÑgbÖøxZd iwcøËik "BëUwkËdU iøwMwxRd' gw "IËtg iøwMwxRd'– ekgZêyËZ ptËZw ËKwd DÒZ dwi xdxiêZ pËg Gk Rdø„ xKìæ× GUw xVK, gwRwËk xMËt ex¢Kwk oÓPye¢ ËdËr-ËbËL GB ex¢Kw xKËd hwg MÜpY Kkw jwËg dw „ GB ex¢Kw ptËZw ZZ opRlhø pËg dw „ eÖkwZd gBËtk ËbwKwËd xKdËZ ewItw jwËg dw „ ex¢Kwk gto xgntK ËKwd ZKê-xgZKê iÓlK AwËëbwld DVËg dw „ Aaêwu ex¢Kw-ËKxëbÛK Ëj og PiuKwk Kw« Abøwgxc ËbËL AwoxQ Awikw Ggv jwk DuowËp ÈZ:ýf×Zê pËt AwËkKxU dZÖd ckËdk ex¢Kw eÜKwËmk DËbøwM xdxâQ, Zwk og ea GLd ËKwd xbËK jwËg  Zw ËKDB Rwxd dw|  

            eÖkwZd xbËdk ‘gŠbmêd’ AwR eÖdkwt H dwËiB eÜKwxmZ pËâQ „ ËoKwËlk "Kwxl Kli' ex¢Kw eÜKwxmZ pËtxQl "Kwxl I Kli' dwËi, AgmøB gwxYxRøK oflZw ewgwk Rdø „ Gid xK "KËÁwl'I exkxPZ pl owxpZø-AwoËk "dgKËÁwl' dwËi „ "xbMbmêd', "oiwPwk beêd' RwZyt dwi AwR dZ×d ex¢Kwk RdøB ÂcÖ dt, "Möøwiwkwo' m²kÕËe j¢ Z¢ eÜjÖ£ß pËâQ – GidxK ‘AgokPxë©Kw’ RwZyt m²I ex¢Kwk xghwMkÕËe| ‘GqY’ ex¢Kwk eËk eÞKwxmZ pl ‘eÞxZqY’ Ggv iËd kwLËZ pËg "iwdoy' dwËiI GKwËl GK ex¢Kwk eÜKwm pt „ eÜKÚZ "iwdoy I iiêgwYy' lÖ® pgwk ek Zwkw jÖ£ß hwËg eÜPwxkZ pËZ ËPËtxQl „ oÖÖËLk Kaw "eÜgwoy' "hwkZgnê', "Ëi#PwK' eÜhÚxZ ex¢Kwk AdÖKkËY Awk ËKwd ex¢Kwk eÜKwm ptxd „ GidxK "oËëbm' ex¢Kwk AglÖx®k ek byNêxbd eËk H dwËiB eÖdkwt "oËëbm' ËgkØËl - oZøxRËZk oóewbdwt - Zwk iZ gøx£ßZò x§Zyt ËKwd dwi eÜgZêd KkËZ Pwdxd „ 

            GZ og bwgy iwdËZ ewkËg xK ÑgbÖøxZd iøwMwxRd ? KZ Rd Gk ewVK pËg, KZ bÓk pËg Gk xgþæwk, oxVK ewVKipl ÑZkyËZ Zwk eÜhwg KZ bÔk, dZ×d ËlLK - Kxg - gÖx¦RygyMd KZUw Gk oËŠ awKËgd – Gog eÜmí AwoËgB „ NËk gËo bÔkbmêËdk iwcøËi og ËeËt ËMËlI eÜawMZ iwcøi†xlËK Awikw KZUw GxrËt awKËZ ewkg Rwxd dw „ bÔkbmêd jxb RygËdk ogêeÜKwk xgËdwbËdk Avmybwk gw eaeÜbmêK pt, ZËg Zw xK og oiËtB oÖÖËLk pËg „ ZwpËl AwMwiy xbd AwiwËbk Rdø Ky gËt AwdËQ ? 

            GKwËlk RdxeÜt mx£ßmwly ewxqK ex¢Kw "Ëbm'  AwxbËZ ow®wxpK kÕËe eÜKwËmk oiËt ogÖRe¢ LøwZ eÜia ËP#cÖky jw gËlxQËld Zwk Kaw eÖdkwt DcÙZ KËk AwËlwPdwk Ëmn ejêwËt Aaêwu Kóe×øUwk jÖËM eÜËgm Kkw jwt : ‘gwŠlwk Kaw AwedwËbk KwMËR awKËg, G Awmw Kxk GB Rdø Ëj Awikw KlKwZwgwoykw gwŠlw o¹Ë¬ AËdKUw Aš„ xpëb×þÿwdykw gËl - "xPkwMËK dyËP A^wËckw' – KawUw xiËQ dt „ AekeËq BvkwËRkw gËl Ëj, Ëdw xdDR BR MÖW xdDR|  G Dx£ß xK gZêiwd gwŠlw oóeËKê LwËU ?'

IËtgowBU ex¢Kw oóeËKê glËZ ÌMËl eÞaËiB GKxU Kaw gËl ÌdItw bkKwk Zw pl Gk AxcKwvËmk gtoB LÖg Ëgxm dt| ovLøwUw Agmø ©ØZ ÌgËr PËlËQ ZËg ÂcÖiw¢ ex¢Kwxdhêk IËtgowBËUk ovLøw LÖg Ki| AxcKwvm gwvlw IËtgowBËU ex¢Kwk ewmwewxm dwdw kKi Zaø, xgËdwbd, Ggv dwdwxgc gwxYxRøK x¢ßtwKlwe jÖ£ß pËtËQ| Aaêwu GKB oËŠ AËdK xKQÖ ËPwËLk owiËd pwxRk pItwk oÖËjwM awKËQ| ZËg xKQÖ owBU AwËQ ÌjLwËd ÂcÖiw¢ gwvlw owxpZøB iÔl xgnt| gwvlw IËtgowBU ex¢Kw oóeËKê xKQÖ Zaø xbËtB GB xdgˬk BxZ Uwdw ÌjËZ ewËk| iÔlZ: xgxhÒ ex¢Kwk dwi Ggv ovxq® exkPt GLwËd ÌbItw ÌMl:

          eÞaËi gxl ‘KÚx£gwo’ ex¢Kwk Kaw| gÉ exkxPZ GB ex¢Kw GLd BëUwkËdËUI ewItw jwËâQ| GQwrw dRkKwrw xKQÖ BëUwkËdU ex¢Kwk iËcø AwËQ ‘KxgZw WU WxgöD Go’ Gk KxgZw xgntK ex¢Kw, ‘ekgwo WU Ki’ Gk ‘ekgwo’, AwgÖl LwËtk Gk eÞKwmdwt xmùe-owxpZø xgntK iwxoK ex¢Kw ‘Kwxl I Kli’, "B-bÔk WU ÌdU' Gk "BbÔk' ‘xgmðwtd WU Ki’ Gk iwxoK owxpZø ex¢Kw ‘AwKwm§ye’, "oÙxÄo¬wd WU Ki' Gk "oÙxÄk ovKld' LrMeÖk AwB. AwB. xU-k Qw¢ Qw¢yËbk DËbøwËM eÞKwxmZ ‘AjwxìèK’, ‘gBewrw WU Ki’ Gk ex¢Kw, ‘gwvlw lwBh WU Ki’ Gk ‘AwB-ex¢Kw’| GQwrwI Ki Ìgxm exkxPxZ AwËQ jwËbk ZwËbk iËcø ‘PZÖûeYêy’, ‘okMi’, ‘ËLtwl’, ‘ËowdwSÖxk’, ‘xeÞtgwvlw’, ‘oÙxÄ’, ‘AxdgêwY’, ‘ÈwxeíK’, ‘iwcÖKky’, ‘ÑgKwxlK’ Gk dwi Kkw ÌjËZ ewËk| ZËg ogËPËt DËÁLËjwMø GËKgwËk xgËbËm gËo jwkw gwvlw hwnwt ex¢Kw gwk KkËQd GB BëUwkËdU ÌK KwËR lwxMËt| ZwËbk GB DËbøwM AgmøB Awlwbw KËk eÞmvowk bwxg kwËL| GkKi KZMÖxl ex¢Kwk iËcø AwËQ Rwewd ÌaËK ‘iwdxP¢ WU ÌdU’ Gk eÞKwmdw ‘iwdxP¢’, xdD BtKê ÌaËK pwowd Awl AwgbÖÁw eÞKwxmZ gwvlw KxgZw xgntK ex¢Kw ‘m²MÖâQ’, KøwxlËfwxdêtw ÌaËK eÞKwxmZ ‘erxm WU Ki’ Gk iwxoK ex¢Kw ‘erxm’, xfdløw« ÌaËK eÞKwxmZ iwxoK ex¢Kw ‘Rddy gŠhÔxi’ BZøwxb| gwvlw hwnw Ggv ovÆÚxZk eÞxZ oÖbÔk xgËbËm gËo GB Uwd AwiwËbk oxZøB hwgwt| ptËZw GB UwËdB Ìg^ËP awKËg, GxMËt jwËg gwvlw owixtK ex¢Kw Aagw AwRËKk B-ex¢Kw|

(ËlLwxU 2005 owËl BbÔk-G eÞKwxmZ)

GB ÌlLËKk eÞKwxmZ gB:
eÞoŠ ÌlwKxP¢Klw| 1985
eÞoŠ ÌlwKMyxZ| 1986
Ìgwlwd Kaw|  1987
eÞoŠ ÌlwKkpoø| 1988
ÌlwKKwgø Kaw| 1995
ÌlwKowxpZø I LÜyÄRdoiwR| 1997
ÌlwKRygd Kaw| 2000
¸iY PxkZ Kaw| 2001
xmqwdÖkwMy kgyë©dwa| 2002
ÌlwKDuog Kaw|  2005
eÞwPyd xpgÞØ hRd|  2006
PxÁm gâQk|  2006